Hoe zandstranden worden gevormd: waar komt het zand vandaan?

Foto: uit open bronnen

Elke zandkorrel aan de kust bevat het verhaal van miljoenen jaren reizen en kan oorspronkelijk van de andere kant van de aarde afkomstig zijn.

Bron:

Strandzand lijkt gewoon: het is er gewoon, ligt aan het water en strekt zich uit langs het water tot aan de horizon. Maar het ontstaat door lange natuurlijke processen die honderdduizenden en miljoenen jaren duren – en het blijft voor onze ogen verschijnen.

Laten we eens begrijpen waar het zand op het strand vandaan komt en hoe het komt dat de fractie ervan altijd even groot is.

Waar strandzand vandaan komt

De belangrijkste bron van zand zijn rotsen. Rotsen en stenen breken voortdurend door regen, wind, veranderende temperaturen en golfslag. Dit wordt verwering genoemd. Eerst breken de rotsen in stukken, dan worden ze grind en vervolgens zandkorrels.

Rivieren en beken nemen het resulterende materiaal op. Het water voert de deeltjes van het land naar de zeeën en oceanen, soms honderden kilometers verderop. Onderweg botsen de zandkorrels tegen elkaar en worden ze vermalen en afgerond. Wanneer een rivier in zee stroomt, vertraagt de stroming en bezinken de zware deeltjes – zo hoopt het zand zich op bij de kusten. Maar het verhaal over waar strandzand vandaan komt, houdt hier niet op. Ook de oceaan speelt een rol. Golven, getijden en stromingen verplaatsen voortdurend zand langs de kust.

Hierdoor kunnen stranden van locatie veranderen: ergens is er meer zand, ergens minder. In de winter voeren stormen het zand vaak mee naar zee, terwijl de golven het in de zomer weer naar de kust brengen. Het zand ondergaat het langste gietproces in de geschiedenis om zijn rol onder je voeten te spelen.

Een andere vraag is, als zand er miljoenen jaren over doet om zich te vormen, waarom zijn jongere en navenant grotere en oudere fijne zandkorrels dan niet met elkaar vermengd op de stranden? Met andere woorden, hoe komt het dat het zand op één plek altijd dezelfde fractie heeft?

Het is eenvoudig – het gebeurt door de constante impact van golven en stromingen: ze rollen over de zandkorrels, duwen ze, gooien de grote deeltjes in zee en voeren de lichtere verder weg. Zo blijven er korrels over die zwaar genoeg zijn om op de kust te blijven, maar klein genoeg om tijdens stormen en getijden gemakkelijk door de golven van het land weggedragen te worden.

Waar het zand op het strand van gemaakt is

Niet al het zand is van rotsachtige oorsprong. In de tropen bestaat veel zand uit resten van levende organismen. Witte stranden bestaan vaak uit verbrijzeld koraal, schelpen en skeletten van zeedieren.

Soms kan de samenstelling van zand heel ongebruikelijk zijn. Zo bestaat het zogenaamde “sterrenzand” uit microscopisch kleine skeletjes van eencelligen in de vorm van kleine sterren. En op sommige stranden vinden ze fragmenten van beton, glas en bakstenen gemaakt door mensen.

De kleur van zand hangt af van waar het van gemaakt is. Kwarts maakt stranden geel, vulkanisch gesteente zwart, koraal wit of roze. Elk strand is daarom speciaal: het zand weerspiegelt de geologie, het klimaat en de geschiedenis van de locatie.

Wat zit er onder het zand op een strand? Het antwoord hangt af van de locatie. Onder het zand bevindt zich natuurlijk een harder substraat dat geologen substraat noemen. Dit is meestal een mengsel van grind, kiezels en grof zand, maar de specifieke kenmerken van dit mengsel variëren sterk van plaats tot plaats.

Dieper in de bodem kunnen zich kleiafzettingen, oude bodems of vast gesteente bevinden. Op sommige plaatsen zijn begraven stranden verborgen – lagen oud zand die millennia geleden gevormd zijn op een lager zeeniveau.

De site is niet veilig! Al je gegevens lopen gevaar: wachtwoorden, browsergeschiedenis, persoonlijke foto’s, bankpasjes en andere persoonlijke gegevens worden gebruikt door aanvallers.